600 jaar Bossche beiaards
ColumnDe monumentale Sint-Janskathedraal, al is hij dan 850 jaar geleden buiten de stadsmuren gebouwd, had in 1425 al een carillon. Daarop speelde de eerste Bossche beiaardier met de toepasselijke bijnaam ‘Alard metten clocken’.
In onze tijd is er ene Van Balkom stadsbeiaard van zowel de Sint-Jan als van het stadhuis. Joost van Balkom, zo heet hij, is in dienst van de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Temeer omdat de beiaard van de Sint-Jan in een gemeentelijke toren hangt. Elke week kunt u Joost op de woensdagmorgen - en ook op bepaalde feestdagen en herdenkingsdagen - achtereenvolgens op de beiaard van het stadhuis en van de Sint-Jan horen spelen. Dat doet de familie Van Balkom overigens al sinds 1915. De 14-jarige Toon van Balkom werd in 1900 aangenomen als tweede soloklarinettist van het muziekkorps van de dienstdoende Schutterij. Zijn vader was timmerman en Toon, toen nog een klein mènneke, leerde al erg jong muziek spelen.
Joost schreef een boek over 600 jaar Bossche beiaard waarin hij wat dieper ingaat op de culturele geschiedenis van de Bossche stadsbeiaarden en de reeks bespelers en aanverwante historische aspecten. De nadruk ligt uiteraard op de laatste eeuw waarin maar liefst drie generaties Van Balkom op een volgend stadbeiaardier waren.
Joost volgde zelf het muzikale pad dat zijn vader Sjef van Balkom, die vanaf 1 januari 1955 stadsbeiaardier was, voor hem had uitgestippeld. Tekenend voor een zuinige gemeenteraad in die tijd was dat de in 1988 benoemde Joost als parttime beiaardier werd toegelaten. Bezuinigingen op cultuur vanuit de overheid die ons ook anno 2025 dreigen te overkomen, zo laat Joost hier en daar in zijn boek doorschemeren. En dan blijft het niet alleen bij beiaardiers. Ook de muziekscholen hebben inmiddels het loodje gelegd.
Het jubileum ‘600 jaar beiaardtraditie in ‘s-Hertogenbosch’ wordt begin oktober van dit jaar gevierd onder de noemer Jacob van Eyck Festival. Daar wordt ook het boek ‘600 jaar Beiaardiers in ’s-Hertogenbosch’ van beiaardier Joost van Balkom gepresenteerd. Het jubileum is een initiatief van De Bossche Beiaardstichting. Jacob van Eyck, een voormalig beiaardier in onder andere Heusden, was overigens niet alleen bijzonder muzikaal, maar ook erg innovatief op het gebied van beiaarden. Jacob had een goed ontwikkeld gehoor, wellicht door zijn blindheid. Daarom is het over Van Eyck belangrijk te vermelden dat hij er zich voor heeft ingezet dat er ‘zuiver gestemde’ beiaarden kwamen. Iets waar de inwoners van de stad ‘s-Hertogenbosch hem tot op de dag van vandaag dankbaar voor mogen zijn...