Bijzondere aanwinst voor het carnavalsmuseum: affiche uit 1937

Het Oeteldonks Gemintemuzejum heeft uit handen van Bosschenaar Martin Schrover een prachtig Bosch’ carnavalsaffiche ontvangen. De zwart-wit poster dateert uit 1937 en is ontworpen door de Bossche kunstenaar Gerard Christiaan Joseph Gerrits (1893-1959). Het is gedrukt bij drukkerij ‘Heli’, achter het Verguld Harnas. Het betreft een nog onbekende en merkwaardige uitgave. Dat laatste gezien tegen het licht van de daaraan voorafgaande historische gebeurtenissen.

We schrijven maandag 23 januari 1928 als de Oeteldonksche Club zijn algemene vergadering houdt in de achterzaal van Hotel Noord-Brabant. Naast de gebruikelijke onderwerpen wordt meegedeeld dat Peer van den Muggenheuvel ‘op 14 februari per radio zal spreken’. De vergadering besluit tevens een affiche te laten maken door de Bossche tekenaar Piet Koppens, gedrukt bij drukkerij Heli, Achter het Verguld Harnas.

Het carnaval van dat jaar ontspoort door de vele bezoekers die, gelokt door de reclame, het carnaval echter niet kennen. Vrijwel alle kranten in het land spreken schande van de uitspattingen. Het zijn deze reclameuitingen waar de gemeenteraad op doelt wanneer zij, ontstemd over de excessen tijdens het carnaval van 1928, stelt dat dáár de oorzaak ligt van de drukte en bijgevolg de vele ongeregeldheden. Carnaval wordt door de Raad ingeperkt: optocht en openbare muziek zijn met ingang van 1929 verboden.

Pas naar aanleiding van de goed verlopen stadsfeesten ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan in 1935 besluit burgemeester van Lanschot optocht en muziek weer toe te laten. Maar de organisatie van de carnavalstoet komt niet meer in handen van de Oeteldonksche Club. Die club was immers debet aan het debacle van 1928. Burgemeester van Lanschot besluit om een ‘Optochtvereeniging Jeroen Bosch’ in het leven te roepen. De Bosschenaren moeten wachten tot 1937 wanneer de eerste carnavalsoptocht weer door de Oeteldonkse straten trekt.

Juist tegen het licht van die beschuldigingen in 1928, aan het adres van de toen gemaakte reclame, is dit affiche een merkwaardige uitgave. Immers hiermee nodigt nu de stád het publiek uit om toch vooral naar de optocht in ’s-Hertogenbosch te komen! Er wordt dus reclame gemaakt, terwijl dat in 1928 wordt verguisd en dat notabene door een door de gemeente ingestelde vereniging, èn gedrukt bij dezelfde drukker als in 1928: ‘Heli’!

Een steekpartij, een mislukte aanslag met een revolver en enige lastige dames ontsieren weliswaar de viering maar de gemoederen raken, ondanks de drukte, minder verhit dan in 1928. Er is nauwelijks een wanklank. Misschien dat de regen van die dag heeft geholpen.

Ook de daaropvolgende jaren organiseert ‘Jeroen Bosch’ de optocht. Ze zijn echter moraliserend en de humor ontbrak. Ook na de oorlog, in 1946, is de optocht in handen van deze vereniging en dat is tegen het zere been van de Oeteldonksche Club. Door de voorzitter van ‘Jeroen Bosch’, Jan van de Mortel, tot voorzitter van de Oeteldonksche Club te benoemen gaat de organisatie in 1947 haast geruisloos over naar de OCv1882.

De slinkse overname van de optocht is echter nimmer in een officieel Collegebesluit bevestigd, terwijl de ‘Vereeniging Jeroen Bosch’ toch een initiatief van de toenmalige burgemeester is. Om dat symbolisch op te lossen heeft de toenmalige Minister-president van de OCv1882 in 2003 contact opgenomen met de toenmalige wethouder van Cultuur, Roderick van de Mortel, notabene de kleinzoon van de laatste voorzitter van de ‘Jeroen Bosch’. Hij heeft daarop, serieus maar ook ludiek, ter gelegenheid van het 11x11-jarig bestaan van Oeteldonk, het College een voorstel gedaan om de Vereeniging op te heffen en, met terugwerkende kracht naar 1947 de optochtorganisatie terug te geven aan de Oeteldonksche Club. Dat voorstel is unaniem aangenomen.

Download de gratis app van de Bossche Omroep

Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws uit de gemeente ’s-Hertogenbosch? Download vandaag nog de gratis Bossche Omroep app vanuit de App Store of Play Store om op de hoogte te blijven, geïnformeerd te worden en verbonden te blijven met de wereld om je heen.