Begraafplaats Orthen: Keesje Daniëls

DEN BOSCH | De Bossche Omroep plaatst een serie met verhalen over bijzondere graven op begraafplaats Orthen. De begraafplaats is de laatste rustplaats van vele Bosschenaren, bekend en minder bekend. En achter elk graf schuilt een verhaal.

door Lisette Broess-Croonen

Ten westen van de Bisschopskapel staat een bijzonder monument van een engel die een kindje vasthoudt. Het is het graf van Cornelis Johannes Theodorus Daniëls, roepnaam Keesje. Keesje werd nog geen drie jaar oud en overleed aan de gevolgen van difterie. Zijn vader was de Bossche arts dokter Daniëls.

Daniëls was goed bevriend met Piet Slager en leerde via hem de beeldhouwer Louis Vreugde kennen. Na het overlijden van Keesje vroeg hij Vreugde om een beeldhouwwerk te maken voor het graf van zijn zoontje. Het anderhalve meter hoge, zandstenen beeld stelt een engel staande op een wolk voor. Ze houdt een slapende jongen in een matrozenpakje vast, die zijn armpjes om haar nek heeft geslagen. Het kindergezichtje is gemodelleerd naar het gezicht van Keesje. Het vermoeden bestaat dat het gezicht van de engel lijkt op de vrouw van Daniëls, Paulina van Wamel. 

Het beeld is landelijk bekend bij kenners van grafmonumenten. Sinds 2002 is het een rijksmonument. Het heeft cultuurhistorische waarde, in het bijzonder in de ontwikkeling van de katholieke grafcultuur. Het is ook van belang in de typologische ontwikkeling van het kindergrafmonument. Het heeft bovendien een kunsthistorisch belang als onderdeel van het oeuvre van Vreugde.

Overigens zijn van Vreugde ook nog op twee andere plekken in Den Bosch monumenten te zien. De bekendste is de ‘Vaas van Vreugde’. Deze staat op de ovonde bij het Julianaplein, vlakbij het Centraal Station. Vreugde maakte deze monumentale vaas in opdracht van de Vereniging ’s-Hertogenbosch Belang. Deze voorloper van de VVV wilde de vaas ter ere van haar 12,5 jarig bestaan schenken aan de gemeente Den Bosch. Op de vaas zijn vier voorstellingen te zien die verwijzen naar uitspraken van de Bossche kroniekschrijver Albertus Cuperinus. Bij een tijdelijke verhuizing in 1978 brak de zandstenen vaas in stukken. Er werd jaren later een bronzen replica gemaakt op basis van het originele gipsmodel. Deze werd in 2002 op het Julianaplein onthuld.

Het andere bouwwerk van Vreugde in Den Bosch is ook in opdracht van dokter Daniëls gebouwd. De dokter liet aan de Van der Does de Willeboissingel een statige villa bouwen. De voorgevel is voorzien van uitbundige ornamenten van guirlandes met ranken en engeltjes, van de hand van Vreugde.