Roland Kramer: “Het is mooi geweest”

Op mijn achttiende begon ik in de uitvaartzorg, als derde generatie binnen Klopper & Kramer Uitvaartzorg. Mijn vader leerde mij het vak: de etiquette, de regels, Den Bosch, de mensen in en rondom de stad, maar vooral de waarden die voor mij altijd leidend zijn gebleven: respect, aandacht en menselijkheid.

Wat begon als de wil van een jonge man om het vak te leren, groeide uit tot 46 jaar uitvaartzorg. In die jaren heb ik verdriet van heel dichtbij gezien, families mogen begeleiden op de meest kwetsbare momenten van hun leven en afscheid vorm mogen geven onder alle denkbare omstandigheden. Er waren momenten die ik nooit zal vergeten: de betrokkenheid bij het vervoer van de overledenen van vlucht MH17 en de moeilijke, verdrietige periode tijdens de coronapandemie. Ik verzorgde grote bijeenkomsten met honderden belangstellenden, maar ook kleine, stille uitvaarten waarbij bijna niemand aanwezig was. Juist daarin ligt voor mij de kern van dit vak: ieder mens verdient aandacht, waardigheid en een persoonlijk afscheid, ongeacht afkomst, geloof of financiële situatie. Na het leven is iedereen gelijk.

In de loop der jaren veranderde de uitvaartzorg ingrijpend. Waar vroeger afstand en formaliteit vaak vanzelfsprekend waren, kwam er steeds meer ruimte voor persoonlijke wensen en warme betrokkenheid. Die verandering heb ik bewust en met overtuiging omarmd. Voor mij is een uitvaart nooit een product of een planning geweest, maar één van de meest ingrijpende momenten in een mensenleven. Daarom nam ik de tijd, luisterde ik en probeerde ik er écht te zijn voor families.

Naast mijn werk als uitvaartverzorger mocht ik ook ondernemer zijn. In Den Bosch heb ik met hart en ziel gebouwd aan een onderneming waarin vertrouwen, loyaliteit en betrokkenheid centraal stonden. Niet de groei of de cijfers gaven mij de meeste voldoening, maar de mensen met wie je samenwerkt en samen iets opbouwt. Dat medewerkers soms tientallen jaren aan het bedrijf verbonden bleven, heb ik altijd ervaren als iets kostbaars.

In al die jaren heb ik veel jonge mensen in het vak mogen begeleiden en een nieuwe generatie zien opstaan. Dat geeft vertrouwen. Tegelijk zie ik hoe de tijd verandert en hoe ook de blik op dit vak mee verandert. Toch is mijn overtuiging altijd dezelfde gebleven: persoonlijke aandacht, loyaliteit en oprechte betrokkenheid vormen de basis van dit beroep. Zo heb ik het vak en het ondernemerschap al die jaren ingevuld.

Een overlijden kan veel oorzaken hebben, maar in de praktijk bleek kanker vaak de harde werkelijkheid. Eén op de twee mensen krijgt tegenwoordig met kanker te maken. Dat zijn cijfers, maar achter die cijfers schuilen mensen, gezichten en families. Ik heb ontelbare keren aan het bed gezeten van iemand in de laatste fase van zijn of haar leven om samen de uitvaart te bespreken.

Het werk van een uitvaartverzorger is intens. De dood houdt geen rekening met plaats of tijd; als hij komt, dan komt hij. Juist die voortdurende onvoorspelbaarheid maakt het vak zwaar. Hoe mooi het werk ook is, langzaam groeide bij mij het besef dat het tijd werd om te stoppen.

Alleen had ik mij dit moment heel anders voorgesteld. Ik dacht aan meer vrije tijd en misschien een mooie vakantie. In plaats daarvan werd een hotelkamer een ziekenhuiskamer en werden medetoeristen ineens medepatiënten. Ik kreeg de diagnose alvleesklierkanker. Na al die jaren was ik niet meer de uitvaartverzorger, maar de patiënt aan de andere kant van de tafel.

In oktober vorig jaar onderging ik een Whipple-operatie, gevolgd door een chemokuur van twaalf geplande behandelingen. Na de achtste kuur moest ik stoppen, omdat mijn zenuwen te veel beschadigd zijn geraakt. 

In mijn werk hoorde ik nabestaanden vaak zeggen dat je in moeilijke tijden pas echt merkt hoe waardevol oprechte aandacht en betrokkenheid zijn. Dat bleek waar. Ik heb ongelooflijk veel steun ontvangen, soms uit heel onverwachte hoek. Een telefoontje, een appje, een kaart, een ontstoken kaarsje bij de Zoete Lieve Vrouw of een bloemetje: kleine gebaren die van onschatbare waarde bleken. Het is moeilijk in woorden uit te drukken hoeveel dat voor mij en mijn familie heeft betekend. Daar ben ik intens dankbaar voor en daarvoor wil ik iedereen oprecht bedanken.

Ik wil ervoor blijven gaan en samen met mijn vrouw, mijn kinderen en mijn kleinkinderen genieten. Want als dit werk mij één ding heeft geleerd, dan is het wel dat het leven kwetsbaar, kostbaar en nooit vanzelfsprekend is.

Ik ben trots op mijn dochter Lobke, die haar eigen keuzes heeft gemaakt in het belang van haar gezin en tegelijk met mij is gestopt. En ik ben trots op mijn zoon Boyd, die zijn werk bij Klopper & Kramer voortzet.

Ik kijk met veel dankbaarheid terug op 46 bijzondere jaren. Het waren jaren van afscheid, maar vooral jaren van betekenis. Dat mensen mij het vertrouwen gaven om samen met hen een persoonlijk en waardig afscheid vorm te mogen geven voor hun dierbare, zal ik altijd als een groot voorrecht blijven zien.

Het is mooi geweest!

Roland Kramer